Namen van God: JHWH
Een Bijbelse overdenking van ds. Arenda Haasnoot over JHWH, Gods Naam en Zijn trouw.
De oorspronkelijke Hebreeuwse Naam van God bestaat uit vier medeklinkers. Deze letters samen noemen we het tetragrammaton: de vier letters. In Exodus 3:14 legt God aan Mozes uit wat deze Naam betekent voor hem en het volk Israël: ‘En God zei tegen Mozes: ‘IK BEN DIE IK BEN. Ook zei Hij: Dit moet u tegen de Israëlieten zeggen: IK BEN heeft mij naar u toe gezonden’.
Bijna 7000 keer komt deze Godsnaam voor in de Bijbel. Alleen in de boeken Esther en Hooglied komt de Naam JHWH niet voor. In de meeste van onze Bijbelvertalingen zien we deze naam met hoofdletters terug als: de HEERE. Besef dat er dan in het Hebreeuws JHWH staat.
Juist nu, in een tijd waarin woorden hun betekenis verliezen, is het belangrijk dat wij opnieuw leren luisteren naar wat God Zelf zegt over Zijn Naam. Want God heeft Zich niet verborgen gehouden. Hij heeft Zich bekendgemaakt – ook in Zijn Naam. De Naam JHWH is geen menselijke aanduiding maar een goddelijke openbaring. Hier spreekt God over Zichzelf. Hij maakt duidelijk wie Hij is: de eeuwige, onveranderlijke, de Zelfbestaande. Niet afhankelijk van iets of iemand, maar de bron van alle leven. Dat betekent ook: God is volkomen betrouwbaar. Wat Hij zegt, doet Hij. Wat Hij belooft, vervult Hij. Zijn Naam is nauw verbonden met Zijn verbond. De HEERE is de God die Zich bindt aan Zijn volk, niet omdat zij dat verdienen maar uit genade.
Heilig is Zijn Naam
Tegelijk leert de Schrift ons dat Gods Naam heilig is. In de Tien Woorden klinkt het ernstig: “U zult de Naam van de HEERE, uw God, niet ijdel gebruiken, want de HEERE zal niet voor onschuldig houden wie Zijn Naam ijdel gebruikt (Exodus 20:7).” Dat is geen randzaak. IJdel wil zeggen onnodig of ondoordacht. Gods Naam raakt aan wie Hij is. Daarom past ons eerbied voor Zijn Naam. In de Joodse traditie wordt de Naam van God dan ook niet uitgesproken; men zegt bijvoorbeeld ‘Adonai’ of ‘Eeuwige’. Ook voor ons geldt dat wij niet lichtvaardig met Gods Naam omgaan.
“Ik zal er zijn”
Wat betekent de Naam JHWH voor ons leven? Allereerst dit: God is niet ver weg. Hij is de levende God, Die aanwezig is. “Ik zal er zijn” is geen vage gedachte maar werkelijkheid. Voor Israël, de discipelen, de gelovigen die uit de heidenvolken geënt/ingevoegd zijn op het volk Israël (Romeinen 11:17) dus ook voor ons vandaag. Juist in een wereld vol onzekerheid mogen wij vasthouden aan Zijn trouw. Niet onze gevoelens maar wat Hij zegt is bepalend. Hij is Dezelfde, gisteren, vandaag en tot in eeuwigheid.
De vervulling in Jezus Christus
Het Nieuwe Testament laat zien dat deze heilige Naam zijn diepste vervulling vindt in Jezus Christus. Hij is niet slechts een boodschapper van God maar God Zelf die gekomen is in het vlees. Opvallend is hoe Jezus spreekt: “Ik ben…” (Johannes 8:58). Daarmee grijpt Hij direct terug op de Godsnaam uit Exodus. Hier openbaart God Zich opnieuw, nu in de Zoon. Wie Jezus kent, kent de HEERE. Wie in Hem gelooft, leert de trouw van JHWH persoonlijk kennen en ontvangt vergeving en eeuwig leven.
Leven tot Zijn eer
De Naam JHWH roept ons niet alleen op tot geloof maar ook tot gehoorzaamheid. Als God Zich zo aan ons verbindt, hoe zouden wij dan anders kunnen dan Hem liefhebben en dienen? Dat betekent: leven uit Zijn Woord, wandelen in heiliging en Zijn Naam belijden in deze wereld. Niet beschamend, maar getuigend. Want Zijn Naam is het waard om grootgemaakt te worden. Hij is de HEERE: de Getrouwe, de Heilige, de Redder. En wie Hem kent zal met eerbied en vreugde belijden: “De HEERE is mijn God.”
