Alef: de eerste letter

Hebreeuws is de oorspronkelijke hoofdtaal van wat wij noemen ‘het Oude Testament’. De Joden noemen dit de TeNaCh, dat wil zeggen de boeken van de Thora, de nebiim (profetische boeken) en de chetoebim (historische boeken). In totaal 39 boeken. Het Hebreeuwse alfabet kent 22 letters. Deze letters spreken tot de verbeelding. De vormen zijn interessant en de betekenissen bijzonder. De letters zijn plaatjes, ze beelden iets uit, tegelijkertijd hebben ze ook een getalswaarde. Er zit dus meer in een letter, dan alleen de letter zelf. De komende tijd hoop ik telkens een letter in het licht zetten. Het zijn de letters van het alefbeet. Dit is de naam van het Hebreeuwse alfabet, omdat alef en beet de eerste twee letters van het alfabet zijn.

Om bij het begin te beginnen: het alefbeet zoals we dat nu kennen gaat terug tot de periode na de Babylonische ballingschap. Daarvóór was een oud-Hebreeuws alfabet in gebruik, dat ook later nog wel voor teksten uit de Bijbel gehandhaafd bleef. De alef is de eerste letter. Alef betekent eigenlijk ‘stier’. In de eerste vormen van deze letter werd als teken een gestileerde stierekop gebruikt, een soort omgekeerd ‘a’. Van daaruit ontwikkelde het teken zich tot zowel de letter ‘alef’ als onze ‘a’. Zoals aangegeven heeft elke Hebreeuwe letter ook een getalswaarde of numerieke waard. De waarde van de alef is één. Ds. Kees de Vreugd schrijft hierover dat het Hebreeuwse woord èlèf, dat je precies hetzelfde schrijft, duizend betekent. Het Hebreeuwse woord alloef, dat verwant is aan alef wordt vertaald met ‘stamvorst’ of ‘stamhoofd’ (bijvoorbeeld in Genesis 36).

Een leuke anekdote: De Joodse traditie vertelt dat God de wereld schiep door de Thora. Voordat het zover was verdrongen de letters van het alfabet zich voor de troon van Adonai, de Schepper en de Eeuwige, om de eerste plaats in de Thora te bemachtigen. God koos de letter beet. De alef was stil. Toen zei de Schepper: ‘Waarom ben je zo stil alef?’ Alef antwoordde: ‘Ik ben de zwakste, mijn waarde is slecht één.’ Toen antwoordde de Schepper: ‘Jij staat aan het hoofd van het alefbeet als een koning. Ik ben ÉÉN en jij ben één. Met jou zal Ik de Tien Woorden beginnen, waarmee Ik op de Sinaï Mij aan Israël zal openbaren.’ Daarom beginnen de Tien Woorden (Exodus 20) met de alef: Anochi Hasjeem, ‘Ik ben de NAAM’, ookwel vertaald met ‘Ik ben de ENE’. Het mooie is toch wel dat de Schepper juist het kleine en onbetekenende op waarde schat. Zo kan iets kleins het begin zijn van iets groots. Zo is ook het Evangelie klein begonnen, maar inmiddels uitgegroeid tot iets groots dat de wereld redding biedt. Gebaseerd op De Vreugd, C. C. (2020). Alefbeet. Chai pers Nijkerk.